(Tiinteen) – Muốn làm tốt nhiều vai trò cùng lúc khiến không ít người trẻ khó từ chối lời nhờ vả, ngại bày tỏ nhu cầu cá nhân và thường xuyên nhận thêm trách nhiệm. Biết đặt giới hạn không đồng nghĩa với ích kỷ, mà là cách mỗi người bảo vệ thời gian, sức lực và duy trì những mối quan hệ lành mạnh.
Áp lực phải làm hài lòng tất cả
Trong học tập và công việc, việc hỗ trợ người khác thường được xem là biểu hiện của tinh thần trách nhiệm. Tuy nhiên, khi liên tục nhận thêm nhiệm vụ dù lịch trình đã quá tải, một người có thể dần đánh mất thời gian dành cho những ưu tiên của bản thân.
Một sinh viên đang chuẩn bị cho kỳ thi vẫn nhận lời làm thêm bài tập nhóm. Một nhân viên đã hoàn thành giờ làm nhưng tiếp tục xử lý yêu cầu không khẩn cấp vào buổi tối. Trong những tình huống này, nguyên nhân không phải lúc nào cũng đến từ khối lượng công việc, mà đôi khi còn xuất phát từ tâm lý sợ bị đánh giá là thiếu nhiệt tình hoặc không có năng lực.
Hình ảnh được tạo bởi AI.
Việc cố gắng làm hài lòng tất cả có thể khiến mỗi người khó nhận biết giới hạn của mình. Khi thời gian nghỉ ngơi liên tục bị thu hẹp, cảm giác mệt mỏi và mất cân bằng có thể xuất hiện.
Học cách đặt giới hạn để bảo vệ sức khỏe tinh thần
Để thiết lập giới hạn phù hợp, mỗi người cần xác định điều gì quan trọng, khả năng hiện tại đến đâu và những tình huống nào thường khiến mình cảm thấy quá tải.
Có thể bắt đầu bằng việc theo dõi lịch trình trong một tuần: thời gian dành cho học tập, công việc, các mối quan hệ và nghỉ ngơi. Từ đó, người thực hiện nhận diện những hoạt động đang chiếm quá nhiều thời gian hoặc những trách nhiệm thường được nhận thêm ngoài kế hoạch.
Bên cạnh đó, cần phân biệt giữa trách nhiệm thực sự và áp lực phải đáp ứng mọi kỳ vọng. Hoàn thành nhiệm vụ đã cam kết là điều cần thiết, nhưng điều đó không có nghĩa mỗi người phải luôn sẵn sàng trước mọi yêu cầu phát sinh.
Đặt giới hạn cũng không đồng nghĩa với việc né tránh khó khăn. Đó là quá trình cân nhắc khả năng, trao đổi rõ ràng và đưa ra quyết định có trách nhiệm với cả bản thân lẫn người liên quan.
Một trong những khó khăn phổ biến khi đặt giới hạn là cách nói lời từ chối. Nhiều người lo ngại việc không nhận thêm nhiệm vụ sẽ ảnh hưởng đến quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp hoặc cấp trên.
Dành thời gian cho bản thân để cải thiện sức khỏe tinh thần.
Thay vì im lặng nhận lời rồi cố gắng xoay xở, mỗi người có thể phản hồi trực tiếp, lịch sự và nêu rõ khả năng của mình. Chẳng hạn: “Hiện tại mình đang cần hoàn thành hai nhiệm vụ đã nhận. Mình chưa thể đảm nhận thêm phần này, nhưng có thể hỗ trợ bạn vào ngày mai”.
Cách trao đổi này vừa thể hiện sự tôn trọng, vừa giúp đối phương hiểu rõ tình hình. Nếu nhiệm vụ thực sự khẩn cấp, hai bên có thể cùng thảo luận về thời hạn, mức độ ưu tiên hoặc phương án phân chia công việc.
Với những mối quan hệ thân thiết, việc bày tỏ nhu cầu cũng cần sự rõ ràng. Thay vì chờ người khác tự nhận ra mình đang mệt mỏi, mỗi người có thể chủ động nói rằng mình cần thời gian nghỉ ngơi hoặc muốn tạm gác công việc để tập trung giải quyết vấn đề cá nhân.
Không biến việc chăm sóc bản thân thành một áp lực mới
Đặt giới hạn không có nghĩa là phải từ chối mọi lời đề nghị hay xây dựng một lịch trình cứng nhắc. Giới hạn phù hợp cần được điều chỉnh theo hoàn cảnh, sức khỏe và trách nhiệm của mỗi người.
Có những thời điểm cần nỗ lực nhiều hơn để hoàn thành một dự án quan trọng. Tuy nhiên, nếu tình trạng quá tải kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung hoặc sinh hoạt hằng ngày, mỗi người nên xem xét lại lịch trình và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
Chăm sóc bản thân có thể bắt đầu từ những việc đơn giản: dành thời gian nghỉ ngơi, duy trì các hoạt động yêu thích, hạn chế công việc ngoài giờ khi không cần thiết và trao đổi sớm khi không thể đáp ứng yêu cầu.
Trong các mối quan hệ, sự tôn trọng cần đến từ cả hai phía. Mỗi người có thể quan tâm và hỗ trợ người khác mà không phải hy sinh liên tục những nhu cầu chính đáng của mình.
Biết đặt giới hạn không khiến một người trở nên kém trách nhiệm. Ngược lại, khi hiểu rõ khả năng và chủ động giao tiếp, mỗi người có thể đưa ra cam kết thực tế hơn, duy trì các mối quan hệ bền vững và dành năng lượng cho những điều thực sự quan trọng.
