(Tiinteen) – “Sau này con định học ngành gì?” Có lẽ đây là một trong những câu hỏi mà học sinh cuối cấp nghe nhiều nhất. Nhưng với những người chưa biết mình muốn gì, việc phải đưa ra câu trả lời đôi khi còn áp lực hơn cả một bài kiểm tra.
Gửi bố mẹ, thầy cô và những người luôn hỏi em về tương lai
Em biết mọi người hỏi vì quan tâm. Bố mẹ muốn em có một công việc ổn định, thầy cô muốn em lựa chọn đúng hướng, còn người thân muốn biết em sẽ học trường nào sau khi tốt nghiệp. Em hiểu những điều ấy đều xuất phát từ mong muốn tốt đẹp.
Nhưng có thể mọi người chưa biết rằng, mỗi lần nghe câu hỏi “Con định thi trường nào?”, em lại thấy mình cần phải có một câu trả lời thật nhanh.
Bạn A muốn học y. Bạn B đã tìm hiểu các trường kinh tế. Bạn C có kế hoạch đi du học từ lâu. Còn em, em có một vài môn học yêu thích, một số công việc từng tò mò muốn thử, nhưng chưa biết điều nào thực sự phù hợp với mình.
Em từng thử tìm hiểu các ngành học trên mạng. Ngành nào cũng có những ưu điểm riêng, nhưng đọc càng nhiều, em càng băn khoăn. Có người nói ngành này dễ xin việc, người khác lại bảo ngành kia đang bão hòa. Em nghe về mức lương, cơ hội phát triển, những công việc có thể bị AI thay thế và cả những nghề mới đang xuất hiện.
Mỗi thông tin lại khiến em muốn đổi hướng một lần.
Em không thiếu ước mơ, em chỉ sợ chọn sai
Có người nói tuổi trẻ thì cứ chọn điều mình thích. Nhưng em tự hỏi, nếu điều mình thích không giúp em có thu nhập ổn định thì sao? Nếu em chọn một ngành vì đam mê nhưng sau này nhận ra mình không phù hợp thì sao? Và nếu em học một ngành chỉ vì bố mẹ cho rằng nó tốt, liệu em có đủ động lực để theo đuổi trong nhiều năm?
Em cũng lo về chuyện tiền bạc. Học phí, tiền sinh hoạt, chi phí học thêm kỹ năng hay những khoản phải chi khi đi thực tập đều là những điều em bắt đầu nghĩ đến. Em không muốn lựa chọn của mình trở thành gánh nặng cho gia đình, nhưng cũng không muốn vì sợ tốn kém mà từ bỏ mọi điều mình yêu thích.
Điều khó nhất là em không biết phải tìm câu trả lời ở đâu. Trên mạng có quá nhiều lời khuyên, mỗi người nói một kiểu. Khi hỏi người lớn, em thường được nghe những câu như “Ngành này đang hot”, “Học ngành kia dễ kiếm tiền” hoặc “Bố mẹ có kinh nghiệm nên con cứ nghe theo”.
Nhưng người sẽ học bốn năm đại học, rồi đi làm và sống với lựa chọn ấy là em. Em mong mình được tham gia thực sự vào quyết định đó.
Xin đừng bắt em phải biết tất cả ngay lúc này
Em không mong bố mẹ quyết định thay mình. Em cũng không nghĩ sở thích cá nhân là yếu tố duy nhất cần cân nhắc khi chọn ngành. Em biết mình phải tìm hiểu năng lực, điều kiện gia đình, chương trình đào tạo và cơ hội nghề nghiệp một cách nghiêm túc.
Điều em cần là được cùng mọi người tìm hiểu, thay vì chỉ nhận một kết luận có sẵn.
Em muốn được tham gia những buổi tư vấn hướng nghiệp có thông tin thực tế về công việc, được trò chuyện với người đang làm trong lĩnh vực mình quan tâm và được thử sức với những hoạt động giúp em hiểu bản thân hơn. Em muốn được phép thay đổi suy nghĩ khi có thêm thông tin, miễn là em có trách nhiệm với quyết định của mình.
Nếu có thể gửi một lời nhắn đến những người đang đồng hành cùng học sinh cuối cấp, em muốn nói rằng: Đừng chỉ hỏi chúng em đã chọn được ngành nào chưa. Hãy hỏi chúng em đang quan tâm đến điều gì, điều gì khiến chúng em lo lắng và cần thêm thông tin gì để đưa ra lựa chọn.
Em không muốn dùng sự thiếu chắc chắn của mình làm lý do để trì hoãn mãi. Em sẽ tìm hiểu, cân nhắc và chịu trách nhiệm với con đường đã chọn. Nhưng em cũng mong mọi người hiểu rằng chưa có câu trả lời ở thời điểm này không đồng nghĩa với việc em không có tương lai.
Có thể hôm nay em chưa biết chính xác mình sẽ trở thành ai. Nhưng em muốn được bắt đầu hành trình tìm ra điều đó bằng sự chủ động, chứ không phải bằng nỗi sợ làm người khác thất vọng.
