(Tiinteen) – AI có thể giải bài tập trong vài giây, giúp viết một bài văn chỉ bằng vài câu lệnh. Nhưng giữa thời đại mọi thứ ngày càng nhanh, nhiều học sinh lại loay hoay với một câu hỏi: Nếu mình không đủ giỏi, liệu mình có còn cơ hội?
Em sợ một ngày mình bị bỏ lại phía sau
Có những buổi tối, em ngồi trước bàn học, mở máy tính và bắt đầu làm bài như mọi ngày. Nhưng thay vì tự tìm lời giải, em nhìn sang cửa sổ trò chuyện với AI. Chỉ vài giây sau, đáp án đã xuất hiện. Em đọc, hiểu sơ qua rồi chép vào vở.
Mọi thứ nhanh đến mức đôi khi em tự hỏi: Nếu không có công cụ này, liệu em có làm được không?
Em biết AI có thể giúp mình học tốt hơn. Em cũng thấy bạn bè sử dụng AI để tóm tắt bài học, tìm ý tưởng làm thuyết trình hay giải thích những kiến thức khó hiểu. Nhưng càng tiện lợi, em càng dễ nghi ngờ khả năng của chính mình. Có những việc trước đây phải mất cả buổi mới hoàn thành, giờ chỉ cần vài câu lệnh. Vậy những kiến thức em đang cố gắng học có còn quan trọng không?
Nỗi lo ấy không chỉ xuất hiện trong chuyện học tập. Khi đọc tin tức, em thấy người ta nói về những nghề nghiệp có thể thay đổi vì trí tuệ nhân tạo, những kỹ năng mới mà người trẻ cần có và một tương lai mà chẳng ai biết chắc sẽ ra sao. Em vẫn đang là học sinh, còn chưa biết mình muốn làm gì sau này, nhưng đôi khi đã cảm thấy mình phải chạy thật nhanh để không bị tụt lại.
Khi điểm số trở thành câu trả lời cho mọi thứ
Điều khiến em mệt mỏi hơn cả là cảm giác phải luôn chứng minh mình có năng lực. Một bài kiểm tra điểm thấp có thể khiến em nghĩ mình chưa đủ chăm chỉ. Một lần không hiểu bài có thể làm em ngại hỏi vì sợ bạn bè đánh giá. Khi nhìn thấy người khác đạt thành tích tốt, em lại tự hỏi tại sao mình đã cố gắng mà vẫn chưa làm được như họ.
Em không muốn dựa dẫm vào AI, nhưng cũng sợ nếu không biết sử dụng công cụ này, mình sẽ trở nên chậm chạp hơn những người khác. Em muốn tự học, muốn có kiến thức của riêng mình, nhưng đôi khi sự tiện lợi khiến em chọn cách nhanh nhất. Sau đó, em lại thấy có lỗi vì nghĩ rằng mình đang gian lận với chính tương lai của mình.
Theo một khảo sát được công bố tại hội nghị giáo dục trong tháng 10/2026, 90,5% học sinh THCS tham gia khảo sát cho biết đã sử dụng AI; 35% gặp khó khăn trong việc phân biệt thông tin đúng và sai. Những con số ấy khiến em nghĩ rằng có lẽ mình không phải người duy nhất đang học cách thích nghi với công nghệ mới.
Em chỉ mong người lớn hiểu rằng chúng em không nhất thiết muốn trở thành những người giỏi nhất. Có lúc, chúng em chỉ muốn được học theo tốc độ của mình, được mắc lỗi mà không bị đánh giá và được hỏi những điều chưa biết mà không cảm thấy xấu hổ.
Em muốn được giỏi theo cách của mình
Em nghĩ AI không đáng sợ bằng việc em dần tin rằng bản thân chẳng thể làm được gì nếu thiếu nó. Em muốn học cách sử dụng công nghệ để tìm hiểu nhiều hơn, thay vì để nó suy nghĩ thay mình. Em cũng muốn được nhắc nhở rằng kiến thức không chỉ nằm trong đáp án cuối cùng, mà còn ở cách mình đặt câu hỏi, thử nghiệm và tự tìm ra lời giải.
Nếu có một điều muốn nói với thầy cô và bố mẹ, em mong mọi người đừng chỉ hỏi em được bao nhiêu điểm, làm bài nhanh đến đâu hay đã biết sử dụng công cụ mới nào. Hãy hỏi em có thực sự hiểu điều mình đang học không, có đang gặp khó khăn ở đâu và hôm nay có điều gì khiến em vui.
Em không biết thế giới sẽ thay đổi nhanh đến mức nào. Em chỉ biết mình vẫn đang lớn lên, vẫn cần thời gian để học và đôi khi cũng cần được phép chưa giỏi.
Có lẽ, điều em cần nhất lúc này không phải là một công cụ giúp mình làm mọi thứ nhanh hơn, mà là niềm tin rằng mình vẫn có giá trị, ngay cả khi chưa thể làm tốt tất cả mọi việc.
