(Tiinteen) – Có những lời đồng ý không xuất phát từ mong muốn thật sự, mà từ nỗi sợ khiến người khác thất vọng. Với thanh thiếu niên, học cách từ chối đúng lúc là một phần quan trọng của việc xây dựng các mối quan hệ lành mạnh.
Một lời đồng ý đôi khi đi kèm sự miễn cưỡng
Linh đã có kế hoạch dành buổi chiều để hoàn thành bài tập còn dang dở. Khi một người bạn nhờ làm giúp phần việc của mình trong bài tập nhóm, Linh định từ chối vì không còn nhiều thời gian.
Nhưng rồi Linh nghĩ: Nếu không giúp, bạn có cho rằng mình ích kỷ không? Nếu lần sau mình cần giúp đỡ thì sao? Cuối cùng, Linh vẫn đồng ý, dù biết mình sẽ phải thức khuya để hoàn thành công việc của bản thân.
Chuyện tương tự lặp lại nhiều lần. Linh nhận lời tham gia những hoạt động mình không thích, cố gắng làm vừa lòng mọi người và thường xuyên cảm thấy mệt mỏi. Điều khiến Linh khó chịu không chỉ là có quá nhiều việc, mà còn là cảm giác mình không thể nói ra điều thực sự muốn.
Đây là một tình huống minh họa cho kiểu ứng xử thường gặp: đồng ý vì sợ phản ứng của người khác hơn là vì mình thực sự muốn làm. Tuy nhiên, không phải mọi lời đồng ý miễn cưỡng đều có cùng nguyên nhân. Có người sợ bị từ chối lại, có người muốn giữ hòa khí, cũng có người chưa quen diễn đạt nhu cầu của mình.
Từ chối không đồng nghĩa với ích kỷ
Trong tình bạn, việc giúp đỡ nhau là điều đáng quý. Nhưng giúp đỡ không có nghĩa một người phải luôn sẵn sàng, bất kể họ đang bận rộn hay cảm thấy thế nào.
Bạn có thể quan tâm đến người khác mà vẫn có giới hạn riêng. Nếu đang làm bài, cần nghỉ ngơi hoặc không thoải mái với một yêu cầu, bạn có quyền nói không. Điều đó không tự động khiến bạn trở thành người bạn tồi.
Một mối quan hệ lành mạnh cần có sự tôn trọng từ cả hai phía. Bạn có thể giúp bạn bè khi có khả năng, nhưng cũng cần được tôn trọng khi không thể giúp. Nếu một người chỉ vui vẻ với bạn khi bạn luôn làm theo mong muốn của họ, đó là dấu hiệu đáng để nhìn nhận lại mối quan hệ.
Đặc biệt, bạn không có nghĩa vụ phải làm điều khiến mình không an toàn chỉ để giữ tình bạn, tránh bị trêu chọc hay chứng minh rằng mình đủ thân thiết với một nhóm bạn.
Tập nói “không” từ những việc nhỏ
Nếu chưa quen từ chối, bạn không cần bắt đầu bằng một cuộc tranh luận lớn. Có thể thử những câu ngắn gọn, rõ ràng như:
- “Hôm nay tớ không giúp được vì còn bài tập của mình.”
- “Tớ không muốn tham gia trò này, các cậu cứ chơi nhé.”
- “Tớ cần suy nghĩ thêm rồi mới trả lời.”
- “Tớ không thoải mái khi mọi người đùa về chuyện đó.”
Bạn cũng không nhất thiết phải đưa ra một lời giải thích thật dài để chứng minh quyết định của mình là hợp lý. Nói rõ giới hạn bằng thái độ bình tĩnh thường hữu ích hơn việc tìm hàng loạt lý do để đối phương không thất vọng.
Nếu người khác tiếp tục gây áp lực, bạn có thể nhắc lại câu trả lời thay vì liên tục nhượng bộ. Trong những tình huống liên quan đến việc bị ép buộc, đe dọa hoặc yêu cầu làm điều nguy hiểm, hãy rời khỏi tình huống nếu có thể và tìm sự hỗ trợ từ người lớn đáng tin cậy.
Tất nhiên, học cách từ chối cũng không có nghĩa là luôn đặt mong muốn của mình lên trên người khác. Khi đã nhận trách nhiệm hoặc lời hứa với ai đó, bạn vẫn cần cân nhắc nghĩa vụ của mình và trao đổi sớm nếu không thể thực hiện.
Điều cần học là phân biệt giữa trách nhiệm thực sự và áp lực phải làm hài lòng tất cả mọi người.
Bạn không thể kiểm soát việc người khác có thất vọng hay không. Nhưng bạn có thể học cách nói ra nhu cầu của mình một cách tôn trọng và chấp nhận rằng đôi khi, hai người không thể có cùng một mong muốn.
Một lời từ chối đúng lúc không nhất thiết làm mất đi một mối quan hệ. Đôi khi, nó giúp cả hai hiểu rõ và tôn trọng nhau hơn.
