(Tinteen) – Trong giảng đường đại học, laptop ngày càng trở thành công cụ ghi chép quen thuộc nhờ khả năng lưu trữ và chỉnh sửa linh hoạt. Trong khi đó, nhiều sinh viên vẫn lựa chọn bút viết và sổ tay để tập trung nghe giảng, ghi nhớ và hệ thống kiến thức. Mỗi phương pháp có ưu điểm riêng, đặt ra câu hỏi về cách ghi chép phù hợp với nhu cầu học tập của người trẻ.
Hai cách ghi chép, hai trải nghiệm khác nhau
Tại giảng đường đại học, hình ảnh sinh viên gõ bàn phím laptop xen lẫn những người cặm cụi ghi bài vào sổ tay đã trở nên quen thuộc. Sự khác biệt không chỉ nằm ở công cụ sử dụng mà còn thể hiện cách mỗi người tiếp nhận, xử lý và lưu trữ thông tin trong quá trình học tập.
Với laptop, sinh viên có thể ghi chép nhanh, chỉnh sửa nội dung, tìm kiếm từ khóa và lưu trữ tài liệu theo từng môn học. Những bài giảng có nhiều khái niệm, số liệu hoặc tài liệu tham khảo cũng thuận tiện hơn khi được tổng hợp trên máy tính. Đối với các ngành học thường xuyên làm việc với văn bản, dữ liệu và tài liệu số, đây là lựa chọn giúp tiết kiệm thời gian.
Tuy nhiên, việc ghi chép bằng laptop cũng có những hạn chế. Khi cố gắng đánh máy gần như toàn bộ lời giảng, sinh viên có thể dành nhiều sự chú ý cho việc ghi lại thông tin hơn là chọn lọc và xử lý nội dung. Laptop kết nối Internet cũng dễ trở thành nguồn gây xao nhãng nếu người học đồng thời kiểm tra tin nhắn, mạng xã hội hoặc chuyển sang những hoạt động không liên quan.
Trong khi đó, viết tay buộc người học phải cân nhắc nên ghi nội dung nào, diễn đạt ra sao và đâu là ý chính cần giữ lại. Sổ tay cũng cho phép sinh viên nhanh chóng vẽ sơ đồ, ghi chú bên lề hoặc kết nối các ý theo cách riêng.
Dù vậy, tốc độ ghi chép bằng tay thường chậm hơn đánh máy, đặc biệt khi bài giảng có nhiều thuật ngữ hoặc nội dung dài. Việc chỉnh sửa, sắp xếp và tìm lại thông tin sau nhiều buổi học cũng có thể mất thời gian nếu sinh viên không có cách tổ chức ghi chép rõ ràng.
Khác biệt trong thói quen và hiệu quả học tập
Sự khác biệt giữa hai phương pháp ghi chép không chỉ nằm ở tính tiện lợi mà còn liên quan đến cách người học xử lý kiến thức.
Nghiên cứu của Pam A. Mueller và Daniel M. Oppenheimer, công bố năm 2014 trên tạp chí Psychological Science với tiêu đề “The Pen Is Mightier Than the Keyboard”, đã so sánh việc ghi chép bằng máy tính xách tay và viết tay trong các thí nghiệm học tập. Kết quả cho thấy người ghi chép bằng tay có lợi thế trong một số bài kiểm tra đòi hỏi hiểu và vận dụng khái niệm. Nhóm nghiên cứu cho rằng việc đánh máy nhanh có thể khiến người học dễ ghi lại lời giảng gần như nguyên văn, trong khi viết tay khuyến khích quá trình chọn lọc và diễn đạt lại thông tin.
Tuy nhiên, không nên từ đó kết luận rằng viết tay luôn vượt trội. Hiệu quả còn phụ thuộc vào cách ghi chép, đặc điểm nhiệm vụ và việc người học có xem lại nội dung sau buổi học hay không.
Nghiên cứu tổng hợp của Morehead, Dunlosky và Rawson công bố năm 2019 trên Educational Psychology Review cũng xem xét những kết quả nghiên cứu về ghi chép bằng tay và bằng thiết bị điện tử. Các bằng chứng cho thấy sự khác biệt giữa hai phương pháp không đơn giản, đồng thời nhấn mạnh vai trò của việc xem lại và sử dụng thông tin đã ghi chép.
Vì vậy, dù lựa chọn laptop hay sổ tay, sinh viên vẫn cần chủ động phân loại thông tin, ghi lại ý chính và liên hệ kiến thức mới với nội dung đã học. Một trang ghi chép đầy đủ chưa chắc đã hữu ích nếu người học không hiểu hoặc không thể giải thích lại những gì mình đã viết.
Sinh viên lựa chọn theo nhu cầu
Thực tế, lựa chọn phương pháp ghi chép của sinh viên có thể thay đổi theo ngành học và mục tiêu của từng buổi học. Với những môn có nhiều tài liệu, số liệu hoặc yêu cầu làm việc nhóm, laptop có thể giúp tổng hợp thông tin nhanh chóng. Ngược lại, khi cần vẽ sơ đồ, ghi công thức hoặc tập trung vào việc hiểu một khái niệm, viết tay có thể phù hợp hơn với một số người học.
Thay vì xem đây là cuộc cạnh tranh giữa hai phương pháp, sinh viên có thể kết hợp chúng theo từng nhiệm vụ. Laptop được dùng để lưu trữ bài giảng, tài liệu và những nội dung cần cập nhật; sổ tay được dùng để tóm tắt kiến thức, vẽ sơ đồ hoặc ghi lại những điểm chưa hiểu cần hỏi giảng viên.
Sau buổi học, việc dành thời gian xem lại, bổ sung và tự diễn đạt kiến thức bằng lời của mình cũng rất quan trọng. Sinh viên có thể thử đóng tài liệu, tự viết ra những ý chính còn nhớ rồi đối chiếu với ghi chép ban đầu để nhận diện phần kiến thức còn thiếu.
Không có một cách ghi chép phù hợp với tất cả sinh viên và mọi môn học. Điều quan trọng không phải là sử dụng thiết bị hiện đại hay trung thành với sổ tay truyền thống, mà là lựa chọn công cụ đáp ứng nhu cầu, duy trì sự tập trung và hỗ trợ quá trình ôn tập.
Trong môi trường đại học ngày càng gắn với công nghệ, ghi chép hiệu quả không đơn thuần là lưu lại càng nhiều thông tin càng tốt. Đó còn là khả năng chọn lọc, tổ chức và biến những gì nghe được trên giảng đường thành kiến thức mà người học thực sự hiểu và có thể vận dụng.
