(Tiinteen) – Có một nghịch lý thú vị trong hành trình của Phương Mỹ Chi: cô trưởng thành bằng dân ca nhưng cũng chính dân ca từng trở thành chiếc “nhãn” khiến công chúng mặc định về cô. Sau 13 năm hoạt động nghệ thuật, nữ ca sĩ không chọn cách phủ nhận hình ảnh ấy để tìm một danh xưng mới. Thay vào đó, cô quay trở lại với dân gian bằng một tâm thế khác: trưởng thành hơn, chủ động hơn và muốn kể những câu chuyện gần với thế hệ của mình.
Khi dân ca không còn là “chiếc áo” cũ
Album “Dân chơi dân ca”, ra mắt ngày 25.8, là dấu mốc tiếp theo trong quá trình đó. Theo chia sẻ của Phương Mỹ Chi, “dân chơi” không được hiểu theo nghĩa xa lạ với truyền thống, mà là cách cô mở rộng cánh cửa để bất cứ ai cũng có thể bước vào âm nhạc dân gian, hát những câu hát của cha ông và tiếp tục gìn giữ chúng theo cách riêng.
Điều đáng chú ý trong câu chuyện của Phương Mỹ Chi không đơn thuần nằm ở việc cô tiếp tục sử dụng chất liệu dân gian. Điều đáng nói hơn là cách cô thay đổi vị trí của dân gian trong âm nhạc của mình.
Nếu ở những năm đầu sự nghiệp, dân ca gần như là dấu hiệu nhận diện của Phương Mỹ Chi, thì hiện tại, cô đang tìm cách biến chất liệu ấy thành một ngôn ngữ để kể nhiều câu chuyện hơn. “Dân chơi dân ca” hướng đến tình yêu đôi lứa, những rung động cá nhân và câu chuyện văn hóa của nhiều vùng đất, trong đó có những chất liệu được nữ ca sĩ và ê-kíp tìm hiểu qua các chuyến đi thực tế tại Trà Vinh, An Giang.
Đó cũng là điểm cho thấy sự trưởng thành của một nghệ sĩ: không nhất thiết phải thay đổi hoàn toàn để chứng minh mình đã khác. Đôi khi, sự đổi mới nằm ở khả năng nhìn lại chất liệu cũ bằng một góc nhìn mới.
Phương Mỹ Chi từng có “Vũ trụ cò bay” năm 2023, dự án kết hợp chất liệu truyền thống với tư duy sản xuất hiện đại, sau đó tiếp tục mở rộng hình ảnh qua hai chương trình Sing! Asia và Em xinh say hi. Những bước đi ấy cho thấy cô không đứng yên trong hình ảnh “cô bé dân ca” năm nào.
Dân gian cần được sống trong đời sống hiện tại
Trong nhiều năm, câu chuyện đưa văn hóa truyền thống đến gần giới trẻ thường được đặt trong một công thức quen thuộc: làm mới giai điệu, phối khí hiện đại, kết hợp với nghệ sĩ trẻ hoặc đưa các yếu tố văn hóa vào MV.
Những cách làm ấy có thể tạo ra sự chú ý, nhưng để một giá trị văn hóa thực sự sống trong đời sống đương đại, điều quan trọng không chỉ là “làm cho trẻ” mà còn phải tìm được một lý do để người trẻ muốn tiếp nhận.
Ở điểm này, lựa chọn của Phương Mỹ Chi đáng được quan sát. Cô không chỉ sử dụng dân ca như một lớp màu thẩm mỹ. Trong album “Dân chơi dân ca”, nữ ca sĩ muốn kể những câu chuyện tình yêu gắn với văn hóa và vùng đất nơi những câu chuyện ấy hình thành. Nói cách khác, tình yêu trở thành điểm tiếp cận để khán giả bước vào câu chuyện văn hóa.
Văn hóa Khmer được Phương Mỹ Chi đưa vào MV “Thiên đường với người thương”. (Ảnh: NVCC)
Đó có thể là một hướng tiếp cận đáng chú ý đối với âm nhạc truyền thống: thay vì yêu cầu người trẻ “phải yêu văn hóa”, hãy để văn hóa xuất hiện trong những câu chuyện mà họ vốn đã quan tâm. Khi một bài hát khiến người nghe tò mò về một vùng đất, một cộng đồng hay một nét văn hóa phía sau nó, âm nhạc lúc ấy không chỉ còn là sản phẩm giải trí. Nó trở thành một phương thức kể chuyện.
Đổi mới không đồng nghĩa với từ bỏ gốc rễ
Sau 13 năm ca hát, Phương Mỹ Chi có nhiều lý do để tìm kiếm một hình ảnh hoàn toàn khác. Nhưng hành trình của cô cho thấy trưởng thành trong nghệ thuật không nhất thiết phải là hành trình đi thật xa khỏi điểm xuất phát.
Ngược lại, đôi khi nghệ sĩ chỉ thực sự tìm thấy bản sắc của mình khi đủ trưởng thành để quay lại với những gì từng làm nên mình. Từ “cô bé dân ca” đến một nghệ sĩ trẻ chủ động kết hợp truyền thống và hiện đại, Phương Mỹ Chi đang cho thấy một cách khác để đối diện với cái bóng quá lớn của chính mình.
