(Tiinteen) – Những bức ảnh du lịch, thành tích học tập hay câu chuyện thành công được chia sẻ trên mạng xã hội đôi khi khiến người trẻ cảm thấy mình đang tụt lại phía sau. Khi liên tục đặt cuộc sống của bản thân bên cạnh những hình ảnh nổi bật của người khác, việc tìm kiếm động lực có thể trở thành áp lực vô hình.
Lướt mạng xã hội, thêm áp lực vô hình
Mỗi tối trước khi đi ngủ, Cẩm Chi, 21 tuổi, sinh viên tại Hà Nội, thường dành khoảng một giờ để lướt mạng xã hội. Ban đầu, cô chỉ muốn cập nhật thông tin và xem bạn bè đang làm gì. Thế nhưng, sau một hồi theo dõi bảng tin, Chi lại bắt đầu so sánh cuộc sống của mình với những người xung quanh.
Một người bạn vừa đăng ảnh nhận chứng chỉ ngoại ngữ, người khác khoe chuyến du lịch nước ngoài, trong khi một người quen cùng tuổi đã có công việc thực tập tại doanh nghiệp lớn. Nhìn lại bản thân, Cẩm Chi cảm thấy lo lắng vì chưa có nhiều thành tích nổi bật, dù vẫn đang đi học và hoàn thành những công việc thường ngày.
“Có những hôm mình vốn đang thấy bình thường, nhưng sau khi xem mạng xã hội lại cảm thấy bản thân chẳng làm được gì đáng kể. Mình biết mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau, nhưng đôi khi vẫn không tránh khỏi suy nghĩ mình đang chậm hơn người khác”, Chi chia sẻ.
Cảm giác ấy khiến cô nhiều lần tự đặt câu hỏi liệu mình có đang lãng phí thời gian hay chưa đủ cố gắng. Thay vì tập trung vào kế hoạch học tập của bản thân, Cẩm Chi đôi khi bị cuốn vào việc theo dõi thành tích của bạn bè, rồi tự gây áp lực phải đạt được những điều tương tự.
Không chỉ Cẩm Chi, Hoàng Nam, 23 tuổi, cũng từng rơi vào tình trạng tương tự khi chuẩn bị bước vào thị trường lao động. Mỗi lần nhìn thấy bạn bè chia sẻ tin trúng tuyển, nhận mức lương tốt hoặc tham gia những dự án đáng chú ý, Nam lại cảm thấy sốt ruột vì bản thân chưa xác định rõ hướng đi nghề nghiệp.
Nam cảm thấy áp lực và tự dằn vặt bản thân khi nhìn những thành công của bạn bè đồng trang lứa đăng trên m mạng xã hội.
Nam cho biết, điều khiến anh áp lực không hẳn là thành công của bạn bè, mà là cảm giác mình phải đạt được những dấu mốc tương tự trong cùng một khoảng thời gian. Có lúc, anh đăng ký thêm các khóa học chỉ vì thấy nhiều người xung quanh đang học, dù chưa xác định rõ những kiến thức đó có thực sự cần thiết cho mục tiêu của mình hay không.
Hai trải nghiệm cho thấy mạng xã hội không nhất thiết trực tiếp tạo ra cảm giác tự ti, nhưng việc liên tục tiếp xúc với những hình ảnh thành công và dùng chúng làm thước đo có thể khiến người trẻ đánh giá thấp những tiến bộ của bản thân.
Khi thành công của người khác trở thành thước đo
Trên mạng xã hội, người dùng thường lựa chọn những khoảnh khắc đáng nhớ để chia sẻ như một chuyến đi đẹp, thành tích mới hay dấu mốc quan trọng. Những hình ảnh ấy có thể phản ánh một phần cuộc sống, nhưng không thể hiện đầy đủ khó khăn, thất bại hoặc áp lực mà mỗi người trải qua.
Việc so sánh vì thế dễ tạo ra sự đối chiếu thiếu cân bằng: người xem lấy những khoảnh khắc nổi bật của người khác để so với toàn bộ cuộc sống thường ngày của chính mình.
Ở giai đoạn đầu của tuổi trưởng thành, khi nhiều người đang tìm kiếm định hướng học tập và nghề nghiệp, áp lực phải thành công sớm càng dễ xuất hiện. Những cột mốc như có việc làm, đạt chứng chỉ, kiếm được thu nhập ổn định hay xây dựng các mối quan hệ có thể vô tình trở thành tiêu chuẩn để đánh giá bản thân.
Tuy nhiên, sự so sánh không phải lúc nào cũng tiêu cực. Quan sát người khác có thể giúp mỗi người nhận ra mục tiêu và tìm kiếm phương pháp cải thiện bản thân. Vấn đề xuất hiện khi việc so sánh khiến một người thường xuyên tự đánh giá thấp mình hoặc chạy theo những tiêu chuẩn không phù hợp với nhu cầu cá nhân.
Chủ động thay đổi cách sử dụng mạng xã hội
Nhận thấy việc lướt mạng thường khiến bản thân sốt ruột và mất tập trung, Hoàng Nam bắt đầu điều chỉnh thói quen sử dụng điện thoại. Anh bỏ theo dõi một số tài khoản khiến mình cảm thấy áp lực, tắt bớt thông báo và giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội trong ngày.
Thay vì liên tục kiểm tra thành tích của bạn bè, Nam tập trung xây dựng kế hoạch học tập và tìm kiếm công việc phù hợp với năng lực. Anh cũng bắt đầu ghi lại những việc đã hoàn thành mỗi tuần để theo dõi tiến bộ của bản thân.
Nam cho biết việc thay đổi không khiến anh lập tức hết so sánh với người khác. Tuy nhiên, anh dần nhận ra rằng thành công của bạn bè có thể là nguồn tham khảo thay vì lý do để phủ nhận những nỗ lực của chính mình.
Trong khi đó, Cẩm Chi lựa chọn một cách tiếp cận khác: cô tập trung vào những mục tiêu nhỏ có thể thực hiện trong ngày, chẳng hạn hoàn thành bài tập, dành thời gian học ngoại ngữ hoặc chủ động tham gia một hoạt động mới. Khi nhận thấy mình đang bị cuốn vào việc so sánh, cô cố gắng quay lại với công việc đang làm thay vì tiếp tục lướt bảng tin.
Chi quyết định tập trung vào bản thân và hạn chế so sánh mình với bạn bè trên mạng.
Từ những thay đổi này, cả hai dần học cách nhìn nhận thành tựu của người khác một cách bình tĩnh hơn. Thay vì tự hỏi tại sao mình chưa đạt được những điều tương tự, họ bắt đầu xác định điều bản thân thực sự mong muốn và những bước cần thực hiện để tiến gần hơn đến mục tiêu đó.
Ngừng so sánh không có nghĩa là ngừng học hỏi từ người khác. Đó là quá trình phân biệt giữa việc lấy cảm hứng để phát triển và việc dùng thành tựu của người khác để phủ nhận giá trị của chính mình.
Trong một không gian nơi những khoảnh khắc nổi bật liên tục xuất hiện, mỗi người cần nhớ rằng mình có xuất phát điểm, điều kiện và nhịp độ trưởng thành khác nhau. Thay vì cố gắng theo kịp cuộc sống được nhìn thấy trên màn hình, việc tập trung vào những thay đổi thực tế của bản thân có thể là cách bền vững hơn để xây dựng sự tự tin.
