(Tiinteen) – Phần mềm gián điệp có thể âm thầm thu thập dữ liệu trên điện thoại Android, từ vị trí, tin nhắn đến thông tin đăng nhập. Một số biểu hiện bất thường của thiết bị có thể là dấu hiệu cảnh báo người dùng cần kiểm tra.
Điện thoại thông minh lưu trữ nhiều dữ liệu cá nhân quan trọng, bao gồm hình ảnh, danh bạ, lịch sử liên lạc và thông tin tài khoản ngân hàng. Nếu thiết bị bị xâm nhập bởi phần mềm gián điệp (spyware), những dữ liệu này có thể trở thành mục tiêu khai thác mà chủ máy không nhận ra.
Tùy thuộc vào loại mã độc và quyền truy cập mà nó có được, kẻ tấn công có thể theo dõi vị trí GPS, thu thập thông tin liên lạc, đánh cắp dữ liệu đăng nhập hoặc tìm cách truy cập micro, camera để giám sát hoạt động của người dùng.
Pin hao nhanh, điện thoại nóng bất thường: Những dấu hiệu cần lưu ý
Phần mềm gián điệp thường tìm cách che giấu hoạt động nên không dễ bị phát hiện thông qua những biểu hiện thông thường trên màn hình. Tuy nhiên, một số thay đổi bất thường của thiết bị có thể là cơ sở để người dùng kiểm tra nguy cơ bảo mật.
Các dấu hiệu đáng chú ý gồm pin sụt nhanh dù không sử dụng nhiều, điện thoại nóng lên khi ở chế độ chờ, dữ liệu di động tiêu thụ tăng đột biến hoặc thiết bị hoạt động chậm hơn bình thường. Việc xuất hiện ứng dụng không rõ nguồn gốc cũng cần được xem xét.
Điện thoại Android có thể trở thành mục tiêu của phần mềm gián điệp chuyên thu thập dữ liệu cá nhân.
Dù vậy, những biểu hiện trên không đồng nghĩa điện thoại chắc chắn đã bị theo dõi. Pin xuống cấp, ứng dụng chạy nền hoặc lỗi phần mềm cũng có thể gây ra tình trạng tương tự. Vì thế, người dùng cần kiểm tra mức tiêu thụ pin, dữ liệu mạng và danh sách ứng dụng trước khi kết luận thiết bị đã bị xâm nhập.
Kiểm tra ứng dụng và thu hồi quyền truy cập đáng ngờ
Khi nghi ngờ điện thoại gặp vấn đề bảo mật, người dùng nên bắt đầu bằng việc rà soát các ứng dụng đã cài đặt. Những ứng dụng không nhận diện được, không rõ nhà phát triển hoặc không có lý do hợp lý để tồn tại trên thiết bị cần được kiểm tra kỹ.
Người dùng có thể sử dụng Google Play Protect, công cụ bảo vệ được tích hợp trên Android, để quét và phát hiện các ứng dụng có nguy cơ gây hại. Nếu cần cài thêm phần mềm bảo mật, nên lựa chọn nhà cung cấp uy tín và tải từ nguồn chính thức, tránh những công cụ không rõ xuất xứ.
Bên cạnh đó, cần kiểm tra quyền truy cập của từng ứng dụng, đặc biệt với vị trí, micro, camera, tin nhắn và quyền trợ năng. Nếu một ứng dụng không có nhu cầu hợp lý nhưng vẫn được cấp những quyền nhạy cảm, người dùng nên thu hồi quyền không cần thiết hoặc gỡ bỏ ứng dụng.
Trong trường hợp ứng dụng đáng ngờ không thể gỡ cài đặt, cần kiểm tra xem ứng dụng có được cấp quyền quản trị thiết bị hoặc những quyền đặc biệt khác hay không. Các bước thực hiện có thể khác nhau tùy phiên bản Android và dòng điện thoại.
Khôi phục cài đặt gốc khi không thể xử lý
Nếu các biện pháp kiểm tra và gỡ bỏ không giải quyết được vấn đề, khôi phục cài đặt gốc có thể là phương án cần cân nhắc. Trước khi thực hiện, người dùng nên sao lưu những dữ liệu quan trọng như danh bạ, hình ảnh và tài liệu cá nhân.
Người dùng nên kiểm tra quyền ứng dụng, quét mã độc và cập nhật bảo mật để giảm nguy cơ thiết bị bị xâm nhập.
Tuy nhiên, cần thận trọng khi khôi phục dữ liệu sau đó. Việc cài lại ứng dụng đáng ngờ hoặc phục hồi toàn bộ dữ liệu từ nguồn có nguy cơ bị xâm nhập có thể khiến vấn đề tái diễn.
Sau khi thiết lập lại thiết bị, người dùng nên cập nhật hệ điều hành, cài ứng dụng từ các nguồn chính thức và thay đổi mật khẩu những tài khoản quan trọng nếu nghi ngờ thông tin đăng nhập đã bị lộ. Việc đổi mật khẩu nên được thực hiện trên một thiết bị đáng tin cậy khác.
Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân
Để giảm nguy cơ bị theo dõi, người dùng nên duy trì thói quen cập nhật hệ điều hành và các bản vá bảo mật, bật Google Play Protect, hạn chế cấp quyền ứng dụng không cần thiết và tránh nhấn vào liên kết lạ trong tin nhắn hoặc email.
Quan trọng hơn, không nên cài đặt ứng dụng từ những nguồn thiếu tin cậy hoặc cấp quyền truy cập chỉ vì ứng dụng yêu cầu. Khi phát hiện thiết bị có dấu hiệu bất thường, người dùng cần kiểm tra sớm để hạn chế nguy cơ dữ liệu cá nhân bị thu thập hoặc sử dụng trái phép.
