(TiinTeen) – Một câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại khiến nhiều người tò mò: Khi được yêu cầu chọn một số bất kỳ từ 1 đến 30, vì sao ChatGPT đôi khi đưa ra số 17? Đây chỉ là sự trùng hợp hay đằng sau câu trả lời ấy là cách AI vận hành khác với suy nghĩ của chúng ta?
Bạn thử mở một cuộc trò chuyện mới với ChatGPT và gõ: “Hãy chọn ngẫu nhiên một số từ 1 đến 30”. Nếu câu trả lời là 17, bạn có thể chưa thấy điều gì đặc biệt. Nhưng nếu thử hỏi lại nhiều lần hoặc thực hiện tương tự với những chatbot khác, việc một số con số liên tục xuất hiện có thể khiến bạn bắt đầu nghi ngờ: AI có thực sự biết cách chọn ngẫu nhiên?
Ba mô hình AI phổ biến đều chọn số 17 khi được yêu cầu chọn ngẫu nhiên, dù câu lệnh bằng tiếng Việt hay tiếng Anh. (Ảnh: chụp màn hình)
Hiện tượng này đã trở thành một chủ đề thú vị trên mạng xã hội. Một số người dùng chia sẻ rằng ChatGPT thường chọn số 17 khi được yêu cầu chọn trong phạm vi từ 1 đến 30, trong khi những thử nghiệm với phạm vi khác lại thường nhắc đến các con số như 27, 37 hoặc 47.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những chia sẻ này không có nghĩa mọi mô hình AI đều chọn cùng một con số, hay số 17 luôn là đáp án phổ biến nhất trong mọi hoàn cảnh.
AI chọn số hay đang đoán câu trả lời phù hợp?
Điểm mấu chốt nằm ở cách các mô hình ngôn ngữ lớn hoạt động. ChatGPT được thiết kế chủ yếu để tạo ra câu trả lời dựa trên ngữ cảnh và những quy luật ngôn ngữ mà mô hình đã học được. Khi người dùng yêu cầu chọn một số ngẫu nhiên, mô hình có thể tạo ra một con số phù hợp với yêu cầu, nhưng điều đó không đồng nghĩa nó đã thực hiện một phép rút thăm công bằng như tung xúc xắc.
Nói cách khác, AI có thể đưa ra một đáp án trông có vẻ ngẫu nhiên mà không bảo đảm mọi số trong phạm vi đều có cơ hội xuất hiện như nhau.
Chẳng hạn, khi chọn một số từ 1 đến 30, nhiều người có thể tránh các số tròn như 10, 20 hoặc 30 vì cảm thấy chúng quá dễ đoán. Một số lẻ như 17 lại tạo cảm giác bất quy tắc hơn. Những khuôn mẫu tương tự trong dữ liệu ngôn ngữ có thể ảnh hưởng đến cách mô hình tạo câu trả lời.
Liệu số 17 có thực sự là “con số may mắn” khiến nhiều mô hình AI ưu tiên lựa chọn? (Ảnh: Sưu tầm)
Dẫu vậy, đây mới là một cách lý giải có cơ sở, không phải bằng chứng khẳng định duy nhất cho việc ChatGPT chọn số 17. Muốn biết một mô hình có thiên lệch về con số nào, cần thực hiện nhiều lượt thử nghiệm trong điều kiện tương tự và thống kê kết quả thay vì chỉ dựa vào một vài lần trò chuyện.
Con người cũng không giỏi chọn ngẫu nhiên như mình nghĩ
Điều thú vị là xu hướng chọn những con số có vẻ ngẫu nhiên không chỉ xuất hiện ở AI.
Trong một thí nghiệm được kênh YouTube Veritasium thực hiện với khoảng 200.000 người tham gia, những con số như 37 và 73 thường được lựa chọn khi người tham gia được yêu cầu chọn một số từ 1 đến 100. Kết quả này cho thấy lựa chọn của con người cũng có thể tập trung vào một số đáp án nhất định thay vì phân bố đồng đều.
Nghiên cứu khoa học về hành vi tạo chuỗi số ngẫu nhiên cũng ghi nhận con người có những thiên lệch nhất định khi lựa chọn số. Chúng ta thường cố tránh các quy luật dễ nhận thấy, chẳng hạn những chuỗi số liên tiếp hoặc các lựa chọn có vẻ quá đơn giản. Nhưng chính nỗ lực làm cho lựa chọn trở nên khó đoán lại có thể tạo ra những khuôn mẫu lặp lại.
Với AI, vấn đề còn liên quan đến cách mô hình được huấn luyện và cách hệ thống tạo câu trả lời. Mô hình học từ lượng lớn dữ liệu do con người tạo ra, trong đó có những quy luật, thói quen diễn đạt và khuôn mẫu lựa chọn. Vì vậy, một số thiên lệch trong câu trả lời có thể phản ánh phần nào những khuôn mẫu ấy.
Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa rằng AI chọn số 17 chỉ vì con người thường thích số này. Cách tạo văn bản, cấu hình lấy mẫu và ngữ cảnh của cuộc trò chuyện cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Nếu muốn ngẫu nhiên thật sự, có thể làm thế nào?
Nếu chỉ cần một con số để chơi trò chọn lượt, quyết định thứ tự thuyết trình hay tạo một hoạt động giải trí, câu trả lời của chatbot có thể đáp ứng nhu cầu thông thường. Nhưng nếu cần kết quả ngẫu nhiên có tính công bằng, người dùng không nên mặc định rằng chỉ cần yêu cầu AI là đủ.
Một bộ tạo số ngẫu nhiên được thiết kế chuyên dụng có thể lựa chọn số trong phạm vi xác định theo quy tắc rõ ràng hơn. Với những tình huống đòi hỏi tính công bằng hoặc độ tin cậy cao, cần chọn công cụ phù hợp với mục đích thay vì chỉ dựa vào câu trả lời bằng ngôn ngữ tự nhiên.
Bạn cũng có thể tự kiểm tra hiện tượng số 17 bằng cách hỏi cùng một câu trong nhiều cuộc trò chuyện mới, ghi lại kết quả rồi đếm tần suất từng số. Tuy nhiên, một thử nghiệm nhỏ chỉ giúp quan sát xu hướng, chưa đủ để kết luận về toàn bộ mô hình hoặc các phiên bản AI khác nhau.
Suy cho cùng, câu chuyện về số 17 không phải bằng chứng cho thấy AI có một “con số yêu thích” được cài đặt sẵn. Nó gợi ra một điều đáng chú ý hơn: một câu trả lời nghe có vẻ hợp lý chưa chắc đã được tạo ra theo đúng cơ chế mà người dùng hình dung.
AI có thể giúp chúng ta giải quyết nhiều việc nhanh chóng, nhưng hiểu được giới hạn của công cụ vẫn là điều cần thiết, ngay cả khi yêu cầu chỉ đơn giản là chọn một con số từ 1 đến 30.
