(Tiinteen) – Một bữa ăn vừa đủ, chiếc áo được mặc thêm nhiều lần hay túi chai nhựa được mang đến điểm thu gom — sống xanh có thể bắt đầu từ những lựa chọn bình thường trong đời sống sinh viên. Nhưng để những việc nhỏ trở thành thói quen, người trẻ cần cả sự chủ động lẫn điều kiện thực hiện thuận tiện.
Sau một bữa ăn giao tận cửa, thứ còn lại có thể là hộp đựng, túi ni lông, thìa nhựa và những gói gia vị chưa dùng đến. Trong góc phòng, vài thùng hàng mua trực tuyến chờ được dọn. Chiếc áo mua trong đợt giảm giá vẫn nằm nguyên trong túi.
Những tình huống ấy đặt ra một câu hỏi gần gũi: mỗi ngày, chúng ta đang sử dụng bao nhiêu thứ thực sự cần thiết và bỏ đi bao nhiêu thứ còn có thể dùng?
Với sinh viên, sống xanh phải đi cùng những bài toán cụ thể: tiền thuê nhà, chi phí ăn uống, lịch học và công việc làm thêm. Vì vậy, một thay đổi vừa sức, ít tốn kém và dễ lặp lại có thể là điểm khởi đầu phù hợp hơn những mục tiêu lớn nhưng khó duy trì.
Từ túi rác đến chậu cây nhỏ
Tại Ký túc xá Khu B, Đại học Quốc gia TP.HCM, chương trình “Đổi rác tái chế – Nhận lại cây xanh” từng tạo cơ hội để sinh viên mang giấy, chai nhựa, lon và bìa carton đến đổi cây. Theo bài viết đăng trên báo Sinh Viên Việt Nam thuộc Tiền Phong ngày 30/7/2022, hoạt động được tổ chức thành nhiều đợt, giúp sinh viên có thời gian thu gom trước ngày trao đổi.
Sinh viên hưởng ứng chương trình “Đổi rác tái chế – Nhận lại cây xanh” năm 2022.
Điểm đáng chú ý của mô hình nằm ở cách kết nối hành động với kết quả dễ nhận thấy. Những chai nhựa và tập giấy cũ có nơi tiếp nhận; người tham gia mang về một chậu cây để chăm sóc. Việc phân loại vì thế có thêm một lý do cụ thể để bắt đầu.
Từ mô hình này, có thể hình dung cách đưa thói quen xanh vào phòng trọ: dành một vị trí gọn gàng cho giấy và bao bì được điểm thu gom chấp nhận, thống nhất với bạn cùng phòng cách lưu giữ, rồi chuyển đi theo lịch phù hợp. Những việc ấy cần sự đều đặn hơn là một không gian rộng hay nhiều dụng cụ mới.
Bữa ăn vừa đủ cũng là một lựa chọn xanh
Trong sinh hoạt hằng ngày, thực phẩm là phần dễ bị bỏ quên khi nói đến giảm rác. Một bó rau mua quá nhiều, suất ăn vượt nhu cầu hay thức ăn để lâu trong tủ lạnh đều có thể trở thành phần lãng phí.
Theo Báo cáo Chỉ số lãng phí thực phẩm 2024 của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), năm 2022, thế giới phát sinh khoảng 1,05 tỷ tấn chất thải thực phẩm, bao gồm cả phần không ăn được. Trong tổng lượng này, khoảng 60% đến từ hộ gia đình. Đây là số liệu toàn cầu, không phải thống kê riêng về sinh viên Việt Nam, nhưng cho thấy sinh hoạt tại nhà là một phần quan trọng của vấn đề.
Với người ở trọ, hạn chế lãng phí có thể bắt đầu trước lúc đi chợ: kiểm tra thực phẩm còn lại, tính số bữa ăn ở nhà và mua lượng phù hợp với khả năng bảo quản. Một lịch học thay đổi hoặc ca làm thêm đột xuất cũng cần được tính đến, thay vì mua sẵn quá nhiều rồi không sử dụng kịp.
Khi đặt đồ ăn, chọn khẩu phần vừa sức và bỏ chọn dụng cụ dùng một lần nếu đã có sẵn là những điều chỉnh dễ thực hiện. Với người ở ghép, thống nhất bữa ăn chung còn giúp tránh tình trạng mỗi người mua một phần nguyên liệu nhưng cuối cùng đều dùng không hết.
Ăn vừa đủ vì thế cũng là cách quản lý ngân sách. Khoản tiền tiết kiệm được đến từ việc sử dụng tốt những gì đã mua.
Chiếc áo cũ và câu hỏi trước giờ “chốt đơn”
Bên cạnh ăn uống, mua sắm là một nơi khác để người trẻ nhìn lại thói quen tiêu dùng. Trước một đợt giảm giá, câu hỏi “được giảm bao nhiêu?” thường xuất hiện rất nhanh. Câu hỏi “mình sẽ dùng món này bao nhiêu lần?” cần thêm một chút cân nhắc.
Một món đồ giá thấp vẫn có thể trở thành khoản chi không cần thiết nếu mua về rồi bỏ quên. Ngược lại, chiếc áo còn tốt, đôi giày có thể sửa hay chiếc ba lô chỉ cần vệ sinh vẫn còn khả năng phục vụ nhu cầu hằng ngày.
Trong căn phòng trọ có diện tích hạn chế, việc giữ lại những món thực sự cần cũng giúp không gian bớt chật. Quần áo, sách vở và vật dụng còn sử dụng được có thể trao đổi, bán lại hoặc tặng đúng người cần. Điều kiện là kiểm tra tình trạng và thông tin rõ ràng, để việc trao tặng không biến thành chuyển đồ bỏ đi sang cho người khác.
Ngay cả khi muốn sống xanh, người trẻ cũng không nhất thiết phải mua ngay một bộ bình nước, hộp đựng và túi mới. Có thể bắt đầu bằng món đồ phù hợp đang có, dùng thường xuyên rồi mới cân nhắc bổ sung.
Một người bắt đầu, cả phòng cùng làm
Thói quen cá nhân sẽ dễ duy trì hơn khi có sự phối hợp trong không gian chung. Một người muốn phân loại rác nhưng những người còn lại bỏ lẫn mọi thứ sẽ khó giữ được cách làm lâu dài. Tương tự, mua thực phẩm vừa đủ cần có trao đổi nếu cả phòng cùng nấu ăn.
Những thỏa thuận đơn giản có thể giúp giảm bất tiện: ai kiểm tra thực phẩm trước khi đi chợ, giấy cũ để ở đâu, khi nào chuyển đồ tái chế đi và ai phụ trách liên hệ điểm tiếp nhận.
Hoạt động đổi rác lấy cây tại phố sách Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Ngoài khu trọ, các hoạt động cộng đồng có thể tạo thêm điểm kết nối. Một buổi đổi sách, gian hàng trao đổi quần áo hay điểm thu gom định kỳ giúp người tham gia biết món đồ của mình sẽ đi đâu. Khi có hướng dẫn rõ ràng về loại vật liệu được nhận và thời gian tiếp nhận, việc chuẩn bị cũng thuận tiện hơn.
Để sống xanh không dừng ở lời kêu gọi
Dù vậy, nỗ lực của người trẻ cần được đặt trong điều kiện thực tế. Phòng trọ chật có thể thiếu chỗ lưu giữ đồ tái chế. Điểm tiếp nhận quá xa khiến việc mang đến mất nhiều thời gian. Lịch học và ca làm thêm có thể không trùng với giờ tổ chức hoạt động.
Bởi vậy, nhà trường, ban quản lý ký túc xá và chủ khu trọ có vai trò hỗ trợ: bố trí điểm tập kết phù hợp, thông báo lịch thu gom, hướng dẫn phân loại theo yêu cầu của đơn vị tiếp nhận. Với cửa hàng và dịch vụ giao đồ ăn, lựa chọn bỏ dụng cụ dùng một lần cũng cần dễ tìm và được thực hiện đúng.
Người trẻ không cần thay đổi tất cả trong một ngày. Có thể bắt đầu bằng việc dùng hết thực phẩm đã mua, cân nhắc thêm trước một lần đặt hàng hoặc mang giấy cũ đến đúng điểm thu gom.
Một căn phòng sống xanh được hình thành qua cách người ở trong đó sử dụng đồ đạc mỗi ngày. Chiếc áo được mặc tiếp, bữa ăn không bị bỏ thừa và món đồ được sửa lại là những thay đổi nhỏ, có thể bắt đầu ngay sau khi cánh cửa phòng trọ khép lại.
