(Tiinteen) – Một chiếc áo được chuyển tới người cần, cuốn sách được trao lại sau kỳ học hay món đồ được sửa trước khi thay mới — những lựa chọn gần gũi đang mở ra cách tiếp cận thiết thực với sống xanh. Với người trẻ, hành trình ấy có thể bắt đầu ngay từ căn phòng của mình.
Một chiếc áo không còn phù hợp với người này vẫn có thể hữu ích với người khác. Cuốn giáo trình đã học xong có thể tiếp tục đồng hành cùng sinh viên khóa sau. Chiếc túi bị bung đường chỉ cũng chưa nhất thiết phải rời khỏi tủ đồ.
Nhìn lại những vật dụng quen thuộc là một cách để bắt đầu câu chuyện sống xanh. Trong đời sống sinh viên và người trẻ mới đi làm, việc sử dụng lâu hơn những gì đang có còn gắn với những nhu cầu rất thực: tiết kiệm chi phí, sắp xếp không gian sống và hạn chế mua thêm đồ không cần thiết.
Từ các ngày hội trao đổi đến hoạt động thu gom quần áo, những mô hình cộng đồng cho thấy đồ cũ có thể tìm được nơi tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, giá trị của chúng còn phụ thuộc vào cách tiếp nhận, phân loại và chuyển giao sau mỗi chương trình.
Khi chiếc áo cũ chưa hết giá trị
Theo bài viết đăng trên Báo Thanh Niên ngày 12/12/2023, một sự kiện đổi quần áo cũ lấy cây của dự án Nhà nhiều lá tại TP.HCM đã tiếp nhận gần 3 tấn quần áo trong hai ngày. Quần áo sau đó được chọn lọc, phân loại để bán tại phiên chợ xanh hoặc trao tặng người có hoàn cảnh khó khăn.
Hoạt động tiếp nhận quần áo cũ của dự án Nhà nhiều lá.
Điểm đáng chú ý của hoạt động nằm ở bước tiếp theo sau khi thu gom. Đồ được phân loại theo khả năng sử dụng, thay vì chỉ chuyển từ một chiếc tủ sang nơi lưu giữ khác.
Với người trẻ, điều này gợi ra một cách nhìn thực tế: món đồ không còn cần đến vẫn có thể được trao đổi, bán lại hoặc tặng, nhưng cần đúng tình trạng và đúng nhu cầu. Quần áo nên được làm sạch, kiểm tra và thông tin trung thực trước khi chuyển giao.
Trao tặng cũng không nên trở thành cách giải phóng tủ đồ bằng mọi giá. Những món đã hỏng nặng, thiếu bộ phận hoặc không còn phù hợp để sử dụng cần được xử lý theo hướng dẫn của nơi tiếp nhận. Sự cẩn thận ấy giúp người nhận bớt công sức phân loại và có thể dùng ngay những thứ thực sự hữu ích.
Từ đổi đồ đến chia sẻ trong cộng đồng
Tại Ký túc xá Mễ Trì, Đại học Quốc gia Hà Nội, “Ngày hội đổi đồ” diễn ra ngày 5/6/2025 trong chuỗi hoạt động “Vì tương lai xanh”. Theo Trung tâm Hỗ trợ sinh viên, hoạt động khuyến khích tái sử dụng vật phẩm, đồng thời kết hợp trao quà hỗ trợ năm sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn từ nguồn quỹ trao đổi đồ và các đóng góp khác.
Ngày hội đổi đồ tại Ký túc xá Mễ Trì ngày 5/6/2025.
Những hoạt động như vậy tạo thêm cơ hội để việc sử dụng lại đồ đạc trở nên thuận tiện. Người có đồ không còn dùng biết nơi chuyển tới; người cần có thêm lựa chọn phù hợp với điều kiện của mình.
Trong môi trường sinh viên, việc trao đổi có thể bắt đầu từ quy mô nhỏ: nhóm lớp, tầng ký túc xá hoặc khu trọ. Sách, dụng cụ học tập và vật dụng sinh hoạt còn tốt đều có khả năng tiếp tục được sử dụng.
Để duy trì, nhóm tổ chức cần công khai loại đồ được nhận, yêu cầu về tình trạng và cách chuyển giao. Một ngày hội đông người tham gia là bước khởi đầu; việc những món đồ sau đó có được dùng tiếp hay không mới là điều cần theo dõi.
Sống xanh có cần mua thêm?
Một người muốn thay đổi thói quen có thể bắt đầu bằng việc mua bình nước, túi vải hoặc hộp đựng cá nhân. Những vật dụng ấy có thể hữu ích, nhưng trước khi mua, vẫn cần xem mình đã có món nào đáp ứng cùng nhu cầu.
Chiếc túi đang dùng có đủ chắc để mang đi chợ? Bình nước cũ còn phù hợp và dễ vệ sinh? Hộp đựng trong bếp có thể tiếp tục sử dụng theo đúng công năng?
Các câu hỏi này giúp tránh việc mua thêm chỉ để có cảm giác đã bắt đầu sống xanh. Giá trị của một món đồ gắn với quá trình sử dụng thực tế: có được mang theo, dùng thường xuyên, bảo quản và sửa chữa khi cần hay không.
Với người có ngân sách hạn chế, đây cũng là cách giảm áp lực chi tiêu. Có thể thử một thói quen trước, nhận diện bất tiện rồi mới quyết định bổ sung dụng cụ. Một chiếc túi sẵn có được dùng đều đặn là điểm bắt đầu cụ thể hơn danh sách mua sắm dài nhưng khó áp dụng.
Bữa ăn vừa đủ cũng là một phần của thay đổi
Bên cạnh đồ dùng, thực phẩm là phần cần được chú ý trong sinh hoạt hằng ngày.
Báo cáo Chỉ số lãng phí thực phẩm 2024 của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) ước tính năm 2022, thế giới phát sinh khoảng 1,05 tỷ tấn chất thải thực phẩm, bao gồm cả phần không ăn được; khoảng 60% đến từ hộ gia đình. Đây là số liệu toàn cầu, không phải thống kê riêng về người trẻ Việt Nam.
Trong căn phòng trọ, hạn chế lãng phí có thể bắt đầu từ việc kiểm tra thực phẩm trước khi mua. Lịch học, ca làm thêm và số bữa ăn ở nhà cần được tính đến để lựa chọn lượng phù hợp.
Khi đặt đồ ăn, chọn khẩu phần vừa sức và bỏ chọn dụng cụ dùng một lần nếu đã có sẵn cũng là những điều chỉnh dễ thử. Với người ở ghép, trao đổi trước về bữa ăn chung giúp tránh mua trùng nguyên liệu hoặc nấu vượt nhu cầu.
Mục tiêu là sử dụng tốt phần đã mua, đi cùng việc bảo quản phù hợp và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Để việc nhỏ có thể đi đường dài
Sống xanh sẽ dễ duy trì hơn khi có điều kiện hỗ trợ. Bài viết của Báo Thanh Niên tháng 9/2023 về “Ký túc xá xanh” tại Đại học Quốc gia TP.HCM ghi nhận các hoạt động trồng cây, vệ sinh môi trường, phân loại rác và đổi rác thải nhựa lấy cây xanh trong cộng đồng sinh viên.
Sinh viên tham gia hoạt động trồng cây tại Ký túc xá Đại học Quốc gia TP.HCM.
Từ môi trường ký túc xá đến khu trọ, hướng dẫn rõ ràng và lịch thu gom thuận tiện có thể giúp người tham gia bớt lúng túng. Một điểm tiếp nhận gần nơi ở, thông báo cụ thể về vật liệu được nhận hay buổi trao đổi đồ định kỳ đều tạo thêm điều kiện để hành động được lặp lại.
Về phía cá nhân, không cần thay đổi mọi thứ cùng lúc. Có thể chọn một việc vừa sức: dùng hết thực phẩm đã mua, sửa món đồ còn tốt hoặc cân nhắc thêm trước lần đặt hàng tiếp theo.
Hành trình sống xanh của người trẻ có thể bắt đầu bằng việc mở lại tủ đồ. Trước khi mua thêm, thử tìm xem mình đang có gì; trước khi bỏ đi, thử xem món đồ còn có thể dùng vào đâu. Một lựa chọn nhỏ hôm nay sẽ có ý nghĩa lâu dài khi trở thành thói quen của ngày mai.
