(Tiinteen) – Các đơn vị nắm giữ bản quyền âm nhạc của Elvis Presley khởi kiện Anthropic, công ty phát triển chatbot Claude, với cáo buộc sử dụng trái phép 274 ca khúc của huyền thoại nhạc rock để huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI). Vụ kiện yêu cầu khoản bồi thường hơn 41 triệu USD, tiếp tục làm nóng tranh luận về quyền tác giả trong kỷ nguyên AI.
Anthropic bị cáo buộc sử dụng trái phép 274 ca khúc
Theo thông tin được công bố ngày 26/10, vụ kiện được nộp tại Tòa án Liên bang ở Bắc California (Mỹ) hôm 23/10 bởi một công ty con của Authentic Brands Group (ABG) cùng các đơn vị nắm giữ quyền đối với những tác phẩm âm nhạc của Elvis Presley. Các nguyên đơn cáo buộc Anthropic đã sử dụng 274 ca khúc của Elvis Presley để huấn luyện các mô hình AI mà không xin phép hoặc trả phí bản quyền.
Danh sách tác phẩm được đề cập gồm nhiều ca khúc nổi tiếng như Can’t Help Falling in Love, All Shook Up, Don’t Be Cruel và Return to Sender.
Theo đơn kiện, các tác phẩm được đưa vào kho dữ liệu phục vụ quá trình phát triển và huấn luyện những phiên bản AI tiếp theo. Phía nguyên đơn cho rằng hành vi này xâm phạm quyền độc quyền đối với các tác phẩm âm nhạc, đồng thời cáo buộc hệ thống Claude có thể tạo ra nội dung phái sinh chưa được cấp phép. Luật sư Richard Busch, đại diện cho các nguyên đơn, cho rằng vụ kiện nhằm bảo vệ quyền lợi của những chủ sở hữu tác phẩm trước việc sử dụng dữ liệu có bản quyền ở quy mô lớn. Các bên khởi kiện yêu cầu mức bồi thường theo luật định lên tới 150.000 USD cho mỗi tác phẩm bị cáo buộc vi phạm, tương đương khoảng 41,1 triệu USD cho 274 ca khúc. Đây là khoản tiền được nguyên đơn yêu cầu, chưa phải mức bồi thường đã được tòa án xác định. Phía Anthropic tuyên bố không đồng tình với các cáo buộc và sẽ bảo vệ mình trước vụ kiện.
Tranh chấp bản quyền tiếp tục bủa vây ngành AI
Ngoài việc sử dụng tác phẩm trong quá trình huấn luyện, đơn kiện còn đặt vấn đề về khả năng Claude tạo ra nội dung có mức độ tương đồng cao với các ca khúc gốc. Theo lập luận của nguyên đơn, ngay cả khi lời bài hát được thay đổi, cấu trúc, đoạn nhạc đặc trưng và cách sắp xếp nội dung vẫn có thể gần với tác phẩm được bảo hộ. Các nguyên đơn cho rằng những biện pháp kiểm soát mà Anthropic triển khai để hạn chế việc tạo nội dung vi phạm bản quyền chưa đủ hiệu quả. Tuy nhiên, đây là những cáo buộc trong hồ sơ khởi kiện và cần được xem xét trong quá trình tố tụng.
Anthropic trước đó từng lập luận rằng việc sử dụng tài liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình AI có thể thuộc phạm vi “sử dụng hợp lý” (fair use) theo luật Mỹ. Việc áp dụng nguyên tắc này phụ thuộc vào các yếu tố pháp lý và tình tiết cụ thể của từng vụ việc. Vụ kiện liên quan đến di sản âm nhạc Elvis Presley diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp AI phải đối mặt với tranh chấp tương tự. Năm 2023, các nhà xuất bản âm nhạc Universal Music Publishing Group, Concord Music Group và ABKCO kiện Anthropic, cáo buộc chatbot Claude sử dụng lời bài hát có bản quyền mà không được phép. Các tranh chấp khác cũng xoay quanh việc sử dụng sách, hình ảnh và những nội dung sáng tạo để phát triển mô hình AI.
Vấn đề cốt lõi là xác định ranh giới giữa việc sử dụng tác phẩm làm dữ liệu huấn luyện và hành vi khai thác trái phép tài sản trí tuệ. Khi các hệ thống AI ngày càng có khả năng tạo ra nội dung mới dựa trên dữ liệu đã học, chủ sở hữu bản quyền lo ngại tác phẩm của họ bị sử dụng mà không được trả thù lao hoặc cho phép. Đối với âm nhạc của Elvis Presley, vụ kiện không chỉ liên quan đến khoản bồi thường hàng chục triệu USD mà còn đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát di sản nghệ thuật trong môi trường số. Kết quả vụ việc có thể góp phần định hình cách các quy định bản quyền được áp dụng đối với dữ liệu huấn luyện AI tại Mỹ.
