(Tiinteen) – Chọn môn học, chọn trường, định hướng nghề nghiệp hay quyết định tham gia một hoạt động mới đều có thể khiến học sinh băn khoăn. Khi tương lai vẫn còn nhiều điều chưa biết, nỗi sợ lựa chọn sai đôi khi khiến các bạn chần chừ ngay cả trước những cơ hội muốn thử sức.
Khi một quyết định bỗng trở nên quá quan trọng
Mai đang học lớp 9 và chuẩn bị lựa chọn trường THPT. Bạn bè xung quanh đã bắt đầu bàn luận về những ngôi trường mong muốn, trong khi Mai vẫn chưa biết mình phù hợp với môi trường nào.
Bố mẹ khuyên Mai chọn trường có điểm đầu vào cao để có nhiều cơ hội học tập. Một số bạn lại cho rằng nên chọn trường gần nhà để đỡ vất vả. Mai tìm kiếm thông tin trên mạng, đọc những lời nhận xét trái chiều và càng lúc càng lo lắng.
Mai sợ rằng nếu chọn sai, mình sẽ phải hối hận trong suốt những năm tiếp theo. Vì vậy, thay vì tìm hiểu từng lựa chọn, Mai liên tục nghĩ đến những tình huống xấu có thể xảy ra.
Đây là tình huống minh họa cho nỗi lo thường gặp khi đứng trước quyết định quan trọng. Với học sinh, những lựa chọn như trường học, tổ hợp môn hay hoạt động ngoại khóa có thể gắn với kỳ vọng của gia đình, mong muốn của bản thân và sự đánh giá từ bạn bè.
Khi mọi người xung quanh đều có vẻ đã biết mình muốn gì, việc chưa tìm ra câu trả lời có thể khiến một người cảm thấy bản thân đang chậm hơn người khác.
Bạn không cần biết chính xác toàn bộ tương lai
Một quyết định có thể ảnh hưởng đến những lựa chọn tiếp theo, nhưng không phải quyết định nào cũng khóa chặt mọi con đường phía trước.
Chẳng hạn, chọn một câu lạc bộ ở trường không có nghĩa bạn phải gắn bó với lĩnh vực ấy suốt đời. Thử học một môn mới cũng không đồng nghĩa bạn bắt buộc phải trở nên xuất sắc. Ngay cả khi lựa chọn ban đầu chưa phù hợp, bạn vẫn có thể rút kinh nghiệm và tìm hướng điều chỉnh trong phạm vi cho phép.
Tất nhiên, có những quyết định quan trọng cần được cân nhắc kỹ, đặc biệt khi liên quan đến điều kiện gia đình, khả năng học tập hoặc quy định tuyển sinh. Việc không cần biết tất cả về tương lai không có nghĩa là quyết định theo cảm tính hay bỏ qua thông tin cần thiết.
Điều cần tránh là biến một lựa chọn thành phán quyết cuối cùng về cuộc đời mình. Không ai có thể dự đoán chính xác mọi điều sẽ xảy ra, kể cả người lớn có nhiều kinh nghiệm.
Thay vì cố tìm một lựa chọn hoàn hảo, hãy tìm phương án phù hợp nhất với thông tin hiện có, điều kiện thực tế và những ưu tiên của bạn ở thời điểm này.
Chia một quyết định lớn thành những câu hỏi nhỏ
Khi chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn có thể thử ba bước.
Thứ nhất, xác định điều mình thực sự quan tâm. Nếu chọn trường, hãy cân nhắc chương trình học, khoảng cách đi lại, môi trường và điều kiện gia đình. Nếu lựa chọn một hoạt động ngoại khóa, hãy nghĩ đến sở thích, thời gian và điều mình muốn trải nghiệm.
Thứ hai, tìm thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy. Bạn có thể hỏi thầy cô, người thân, học sinh đang theo học tại trường hoặc tìm hiểu thông tin chính thức. Đừng chỉ dựa vào một lời nhận xét trên mạng để kết luận toàn bộ môi trường ấy tốt hay xấu.
Thứ ba, xác định phần nào có thể thay đổi. Một số lựa chọn có thể điều chỉnh sau khi trải nghiệm, trong khi những quyết định khác cần chuẩn bị kỹ hơn. Hiểu rõ điều này giúp bạn biết khi nào nên thử sức và khi nào cần thêm thời gian cân nhắc.
Bạn cũng có thể viết ra những ưu điểm, hạn chế và điều còn chưa chắc chắn của từng phương án. Khi các suy nghĩ được sắp xếp rõ ràng, việc ra quyết định thường dễ dàng hơn so với việc liên tục tưởng tượng những tình huống tệ nhất.
Nếu nỗi lo khiến bạn mất ngủ, không thể tập trung học tập hoặc liên tục hoảng sợ trước những lựa chọn thông thường, hãy chia sẻ với người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ.
Không biết mình muốn gì cũng là điều có thể chấp nhận
Có người sớm xác định được mục tiêu, nhưng cũng có người cần trải nghiệm nhiều hơn mới hiểu bản thân phù hợp với điều gì. Hai hành trình ấy không nhất thiết phải giống nhau.
Bạn không cần chọn một ngành học chỉ vì bạn thân cũng chọn, tham gia một hoạt động chỉ vì sợ bị bỏ lại hay cố chứng minh rằng mình có kế hoạch rõ ràng khi thực tế vẫn còn nhiều băn khoăn.
Thay vào đó, hãy tập trung vào những điều có thể làm ngay: học tốt hơn một môn mình còn yếu, tìm hiểu một lĩnh vực đang quan tâm, thử một hoạt động mới hoặc trò chuyện với người có kinh nghiệm.
Tương lai không được quyết định hoàn toàn bởi một lựa chọn duy nhất. Nó còn được hình thành từ những trải nghiệm, kiến thức và quyết định tiếp theo của bạn.
Bạn không cần biết chính xác mình sẽ trở thành ai trong mười năm tới. Bạn chỉ cần đủ thông tin để đưa ra bước đi tiếp theo và đủ linh hoạt để học hỏi khi hoàn cảnh thay đổi.
