(Tiinteen) – Với nhiều phụ huynh, kiểm tra điện thoại là cách để biết con đang trò chuyện với ai, xem nội dung gì và có gặp nguy hiểm trên mạng hay không. Nhưng với tuổi teen, việc bị đọc tin nhắn hoặc kiểm tra tài khoản mà không được trao đổi trước có thể tạo cảm giác mất niềm tin. Làm thế nào để cha mẹ bảo vệ con mà vẫn tôn trọng không gian riêng của con?
Một lần mở điện thoại, nhiều câu hỏi xuất hiện
Hãy tưởng tượng bạn vừa đặt điện thoại xuống bàn để đi tắm. Khi quay lại, bạn phát hiện một cuộc trò chuyện với bạn thân đã được mở, hoặc cha mẹ hỏi về một tin nhắn mà bạn chưa từng kể. Có thể người lớn chỉ muốn kiểm tra xem bạn có đang gặp rắc rối hay không. Nhưng cảm giác đầu tiên của bạn có thể là khó chịu, lo lắng và tự hỏi: “Tại sao bố mẹ không hỏi mình trước?”.
Với người lớn, chiếc điện thoại không chỉ là thiết bị giải trí. Đó còn có thể là nơi họ lo con tiếp xúc với nội dung không phù hợp, bị người lạ dụ dỗ, bắt nạt trên mạng hoặc chia sẻ thông tin cá nhân thiếu an toàn. Những mối lo ấy không phải vô lý, nhất là khi trẻ em có thể gặp rủi ro từ những người mà mình chưa từng gặp ngoài đời.
Tuy nhiên, nếu mọi cuộc trò chuyện đều bị kiểm tra, mọi mối quan hệ đều bị chất vấn và mỗi lần sử dụng điện thoại đều trở thành một cuộc tra hỏi, trẻ có thể dần tìm cách che giấu thay vì chủ động chia sẻ. Khi ấy, điều cha mẹ muốn bảo vệ có thể lại trở nên khó bảo vệ hơn.
An toàn không có nghĩa là phải biết mọi thứ
Quyền riêng tư không đồng nghĩa với việc trẻ được làm bất cứ điều gì trên mạng mà không cần chịu trách nhiệm. Người dưới 18 tuổi vẫn cần được hướng dẫn về an toàn số, cách ứng xử và những giới hạn phù hợp với độ tuổi. Trong những tình huống có dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ có thể cần can thiệp để bảo vệ con.
Nhưng sự giám sát cũng cần có lý do và cách thực hiện phù hợp. Việc đọc trộm tin nhắn khi chưa có dấu hiệu đáng lo khác với việc cùng con kiểm tra một tài khoản sau khi con nhận được lời đe dọa. Một cuộc trao đổi rõ ràng về những rủi ro cụ thể có thể giúp trẻ hiểu vì sao người lớn lo lắng, thay vì chỉ cảm thấy mình đang bị kiểm soát.
Ở chiều ngược lại, tuổi teen cũng cần hiểu rằng cha mẹ không phải lúc nào cũng biết cách sử dụng công nghệ hoặc nhận ra những nguy cơ mới. Nếu muốn có không gian riêng, bạn có thể trao đổi về những nguyên tắc cụ thể: nội dung nào cần được giữ riêng, khi nào cha mẹ cần can thiệp và những dấu hiệu nào phải báo cho người lớn.
Thử bắt đầu bằng một cuộc nói chuyện
Nếu cảm thấy không thoải mái khi điện thoại bị kiểm tra, hãy chọn lúc cả hai bên bình tĩnh để nói chuyện. Thay vì chỉ nói “Bố mẹ đừng kiểm soát con nữa”, bạn có thể giải thích cụ thể rằng việc đọc tin nhắn riêng khiến mình khó chia sẻ hơn, đồng thời đề xuất cách để cha mẹ vẫn yên tâm về sự an toàn của mình.
Cha mẹ cũng có thể bắt đầu bằng những câu hỏi mở như “Gần đây con có gặp chuyện gì khó xử trên mạng không?” hoặc “Nếu có người lạ nhắn tin khiến con sợ, con sẽ tìm ai giúp đỡ?”. Những câu hỏi này tạo cơ hội để trẻ nói về trải nghiệm của mình mà không cảm thấy ngay lập tức bị buộc tội.
Nếu có người lạ yêu cầu gửi ảnh riêng tư, đòi thông tin cá nhân, đe dọa hoặc ép buộc bạn giữ bí mật, đừng tự xử lý một mình. Hãy lưu lại bằng chứng khi an toàn, ngừng tương tác nếu cần và tìm đến cha mẹ, giáo viên hoặc một người lớn đáng tin cậy. Sự riêng tư không có nghĩa là phải giữ kín những chuyện đang khiến mình gặp nguy hiểm.
Điện thoại có thể là một phần quan trọng trong thế giới của tuổi teen, nhưng niềm tin giữa cha mẹ và con cái không thể được xây dựng chỉ bằng mật khẩu hay những lần kiểm tra bất ngờ.
Một gia đình an toàn không phải là nơi mọi bí mật đều bị phát hiện, mà là nơi con cái có thể tìm đến người lớn khi gặp chuyện khó khăn mà không quá sợ hãi vì sẽ bị trách mắng.
