(TiinTeen) – AI có thể xử lý lượng dữ liệu khổng lồ chỉ trong thời gian ngắn, nhưng dự báo tương lai không đơn giản là tìm ra một con số. Đó cũng là lý do ngành định phí bảo hiểm ngày càng chú trọng những người có khả năng phân tích rủi ro, kiểm chứng giả định và biến dữ liệu thành cơ sở cho các quyết định tài chính.
Định phí bảo hiểm: Công việc phía sau những dự báo
Định phí bảo hiểm (Actuarial Science) có thể là một khái niệm còn xa lạ với nhiều học sinh đang tìm hiểu về Toán học, dữ liệu và tài chính. Trên thực tế, công việc của chuyên gia định phí không chỉ dừng ở việc tính phí bảo hiểm, mà còn liên quan đến việc đánh giá những rủi ro có thể xảy ra trong tương lai và dự đoán tác động tài chính của chúng.
Ngành định phí bảo hiểm kết hợp Toán học, dữ liệu và công nghệ để phân tích rủi ro, dự báo các kịch bản tương lai. (Ảnh minh họa)
Để thực hiện công việc này, người làm định phí cần kết hợp kiến thức Toán học, thống kê, tài chính với tư duy phân tích. Từ dữ liệu hiện có, họ xây dựng các mô hình và giả định nhằm xem xét nhiều kịch bản, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp lập kế hoạch và đưa ra quyết định dài hạn.
Điểm đặc biệt của ngành nghề này nằm ở chỗ kết quả cần dự báo thường chưa thể kiểm chứng ngay lập tức. Một phép tính có thể cho ra đáp án cụ thể, nhưng những biến động trong 5 hay 10 năm tới lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố khó lường.
Tại một sự kiện thảo luận về quản trị rủi ro, ông Chung Bá Phương, FSA – Thành viên Hội đồng Quản trị Techcom Life và Techcom General Insurance, đã đề cập đến những vấn đề mà chuyên gia định phí phải cân nhắc, từ tỷ lệ sinh trong tương lai, hiệu quả đầu tư đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và thiên tai. Độ chính xác của dự báo cũng có thể trở thành căn cứ để đánh giá năng lực của người làm nghề, ngay cả khi dự báo ấy được đưa ra từ nhiều năm trước.
Vì vậy, giá trị của một chuyên gia định phí không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng. Họ còn phải giải thích được cơ sở của dự báo, nhận diện những yếu tố có thể làm thay đổi kết quả và giúp doanh nghiệp hiểu rõ rủi ro trước khi lựa chọn phương án hành động.
AI phát triển, kỹ năng phân tích càng quan trọng
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều khả năng mới cho ngành định phí. Nhờ khả năng xử lý dữ liệu nhanh và hỗ trợ xây dựng mô hình, AI có thể giúp rút ngắn thời gian thực hiện một số công đoạn vốn đòi hỏi nhiều thao tác tính toán.
Tuy nhiên, một kết quả do AI tạo ra chưa chắc đã phù hợp với mọi tình huống thực tế. Mô hình có thể đưa ra dự báo dựa trên dữ liệu và giả định đầu vào, nhưng người sử dụng vẫn cần kiểm tra xem những giả định đó có hợp lý hay không, dữ liệu có đầy đủ không và kết quả sẽ thay đổi thế nào khi điều kiện thực tế biến động.
Đây là lúc vai trò của chuyên gia định phí được thể hiện rõ. Bên cạnh khả năng sử dụng công cụ phân tích, họ cần biết đặt câu hỏi, đánh giá độ tin cậy của kết quả và diễn giải những vấn đề phức tạp thành thông tin hữu ích cho người ra quyết định.
Nói cách khác, khi AI hỗ trợ ngày càng nhiều công việc tính toán, người làm định phí càng cần hiểu sâu bản chất của bài toán. Thay vì chỉ tìm câu trả lời cho câu hỏi “Kết quả là bao nhiêu?”, họ còn phải lý giải “Vì sao lại có kết quả này?” và “Điều gì sẽ xảy ra nếu các giả định ban đầu thay đổi?”.
Bà Phei San Teng, FSA – Giám đốc Định phí tại AIA Vietnam, là một trong những chuyên gia chia sẻ về lĩnh vực này. Câu chuyện về định phí cũng cho thấy đây là ngành nghề đòi hỏi sự kết hợp giữa năng lực kỹ thuật và khả năng nhận định, thay vì chỉ dựa vào những phép tính chính xác.
Học sinh có thể bắt đầu tìm hiểu từ đâu?
Với học sinh phổ thông, định phí bảo hiểm có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc nếu yêu thích Toán học, dữ liệu và những bài toán gắn với tình huống thực tế. Tuy nhiên, việc tìm hiểu ngành không đồng nghĩa với việc phải học trước kiến thức chuyên sâu hay luyện thi các chứng chỉ nghề nghiệp từ sớm.
Bà Jessie Li, FSA – Giám đốc Khu vực Đông và Đông Nam Á của Hiệp hội Định phí Bảo hiểm Hoa Kỳ (SOA), cho rằng học sinh cấp 2 và cấp 3 chưa cần vội vàng làm các bài kiểm tra chuyên ngành. Thay vào đó, các em có thể tìm hiểu về triển vọng nghề nghiệp, cách tiếp cận thông tin và những trường đại học có chương trình đào tạo liên quan.
Theo bà Jessie Li, tại một số thị trường như Hoa Kỳ, Philippines và Hồng Kông (Trung Quốc), các chương trình giới thiệu ngành định phí cho giáo viên và học sinh phổ thông đã được triển khai. Những hoạt động này giúp học sinh hình dung rõ hơn về nội dung công việc cũng như con đường học tập trước khi lựa chọn ngành học.
Với những bạn đang cân nhắc lĩnh vực này, việc khám phá có thể bắt đầu từ những câu hỏi gần gũi: Bạn có thích làm việc với số liệu? Bạn có tò mò về cách một biến số ảnh hưởng đến kết quả chung? Bạn có hứng thú với việc phân tích nhiều khả năng thay vì tìm một đáp án duy nhất?
Nếu những câu hỏi ấy khơi gợi sự tò mò, định phí bảo hiểm có thể là một hướng đi đáng tìm hiểu. Trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, điều quan trọng không chỉ là tính toán nhanh, mà còn là hiểu dữ liệu, đánh giá rủi ro và đưa ra nhận định có cơ sở.
