(Tiinteen) – Chuyên gia nói với một công trình 50-100 năm, việc chú trọng yếu tố xanh không chỉ ở tiết kiệm điện, nước mà còn ở hiệu quả vận hành, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo toàn giá trị dài hạn.
Công trình xanh không chỉ là tiết kiệm điện, nước
Theo công bố mới của Hội đồng Công trình xanh Mỹ (USGBC) và Tổ chức Chứng nhận Kinh doanh Xanh (GBCI), Việt Nam lần đầu vào top 10 thị trường công trình xanh LEED toàn cầu năm 2025. Lần đầu tiên, Việt Nam đạt được vị trí này trong bảng xếp hạng các quốc gia và vùng lãnh thổ ngoài Mỹ có tổng diện tích sàn đạt chứng nhận LEED lớn nhất trong năm.
Cụ thể, Việt Nam ghi nhận khoảng 2,6 triệu m2 diện tích sàn đạt chứng nhận LEED, tương ứng 100 dự án. Với kết quả này, Việt Nam đứng thứ 8 trong bảng xếp hạng toàn cầu. Trước đó chỉ 2 năm, Việt Nam vẫn đứng ở vị trí thứ 28.
Công trình xanh giúp tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả vận hành và duy trì giá trị tài sản dài hạn
Ông Luca Vadala, Giám đốc Phát triển Kinh doanh Toàn quốc, Dịch vụ Quản lý Cơ sở vật chất Tích hợp (IFM) của Savills Việt Nam, đồng thời là LEED Green Associate, đánh giá bất động sản công nghiệp và logistics đang đóng vai trò dẫn dắt xu hướng này.
Ông cho biết thị trường không còn chỉ tập trung vào chứng nhận ở giai đoạn thiết kế mà ngày càng quan tâm đến hiệu quả vận hành thực tế. Tính bền vững gắn với việc tối ưu chi phí dài hạn, giảm tác động môi trường và tạo môi trường làm việc chất lượng, qua đó góp phần nâng cao giá trị tài sản.
Theo Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC), công trình xanh có khả năng tiết kiệm khoảng 25-60% năng lượng và 40-50% lượng nước. Trong một số trường hợp, thời gian hoàn vốn cho phần đầu tư xanh khoảng 2-5 năm, tùy thuộc vào kinh nghiệm và năng lực quản trị của chủ đầu tư.
Nói tại một hội thảo, bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch VGBC, Giám đốc Bền vững Saint-Gobain khu vực châu Á – Thái Bình Dương, cho rằng cần nhìn nhận công trình xanh từ giá trị dài hạn.
Theo bà, một công trình có thể tồn tại 50-100 năm. Một số công trình ban đầu có chi phí đầu tư thấp nhưng chỉ sau 10 năm đã không còn đáp ứng nhu cầu sử dụng, hoặc phát sinh khoản chi phí lớn để sửa chữa, cải tạo do ngập lụt và tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, khi đánh giá một bất động sản đắt hay rẻ, cần xem xét giá trị sử dụng trong toàn bộ vòng đời công trình.
Bên cạnh cải thiện chất lượng không khí, tăng khả năng tiếp cận thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng, nước và giảm phát thải carbon, các tiêu chuẩn công trình xanh còn giúp nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành. Việc áp dụng giải pháp thiết kế thụ động, tối ưu sử dụng năng lượng và nước có thể giảm chi phí vận hành, đồng thời mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng thông qua hóa đơn điện, nước và chất lượng môi trường sống.
Bà Hằng cũng nhấn mạnh khả năng quản trị rủi ro và bảo toàn giá trị tài sản. Công trình sau khi bàn giao vẫn tiếp tục được sử dụng trong nhiều thập kỷ, trong khi thời gian bảo hành thường chỉ kéo dài trong một khoảng nhất định. Do đó, nếu không tính đến những thay đổi về điều kiện môi trường và khí hậu, chi phí vận hành, sửa chữa, cải tạo trong tương lai có thể trở thành gánh nặng đối với người sử dụng.
Cần tính giá trị xanh từ khâu thiết kế đến vận hành
Theo bà Phan Thu Hằng, chủ đầu tư và các đơn vị phát triển, tiếp thị sản phẩm bất động sản cần thay đổi cách nhìn nhận và truyền thông về giá trị công trình. Những yếu tố như khả năng thích ứng với nắng nóng, ngập lụt, biến đổi khí hậu và các yêu cầu về an toàn, phòng cháy, chữa cháy cần được xem xét ngay từ giai đoạn chuẩn bị, thiết kế dự án.
Bà cho rằng nếu chỉ tối ưu chi phí đầu tư ban đầu mà không tính đến rủi ro trong 15-20 năm tiếp theo, người sử dụng có thể phải gánh chịu chi phí vận hành, sửa chữa và cải tạo. Vì vậy, công trình xanh cần được đánh giá trên toàn bộ vòng đời, thay vì chỉ dựa vào chi phí xây dựng hoặc những tiện ích được giới thiệu khi bán sản phẩm.
Một yêu cầu khác là duy trì các giá trị xanh sau khi công trình hoàn thành. Theo bà Hằng, đạt chứng nhận công trình xanh mới chỉ là điểm khởi đầu. Các bên cần phối hợp chặt chẽ từ thiết kế kiến trúc, thi công đến quản lý vận hành để bảo đảm những giải pháp được tính toán trên bản vẽ thực sự được triển khai và phát huy hiệu quả.
Bà đề xuất cần có khung đo lường cụ thể, với các tiêu chí và kết quả có thể kiểm chứng, nhằm đánh giá không chỉ việc công trình đạt chuẩn xanh mà còn cả hiệu quả duy trì những giá trị đó trong thực tế.
Ở góc độ quản lý vận hành, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc, Trưởng Bộ phận Tiếp thị Dự án Nhà ở, CBRE Việt Nam – cho rằng chủ đầu tư nên mời các đơn vị có năng lực và kinh nghiệm tham gia tư vấn ngay từ giai đoạn đầu. Những ý kiến chuyên môn về thiết kế, hệ thống kỹ thuật, không gian chức năng và phương án vận hành giúp doanh nghiệp tính toán tốt hơn các khoản chi phí phát sinh, nâng cao hiệu quả khai thác sau khi công trình hoàn thành.
Theo ông, một dự án bất động sản có thể tồn tại 50-70 năm, vì vậy chất lượng quản lý, vận hành ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng công trình và trải nghiệm cư dân. Nếu chỉ đến khi tòa nhà hoàn thành mới tính phương án vận hành, chủ đầu tư có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội tối ưu ngay từ khâu thiết kế và đầu tư ban đầu.
Ông Kiệt cũng cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy lấy sản phẩm làm trọng tâm sang lấy khách hàng làm trung tâm. Nhu cầu và tư duy của người mua thay đổi nhanh, do đó chủ đầu tư cần thường xuyên cập nhật, lắng nghe khách hàng và phối hợp với các đơn vị tư vấn độc lập trong nghiên cứu thị trường, thiết kế sản phẩm và quản lý vận hành.
