(Tiinteen) – Chuyển hóa tài nguyên thành nguồn lực, lấy con người làm trung tâm, xây dựng hệ sinh thái sáng tạo là cách để văn hóa đồng hành cùng sự vươn mình của một siêu đô thị.
Chiều 7/9, Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh phối hợp Học viện Cán bộ Thành phố tổ chức hội thảo khoa học “Phát triển văn hóa Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị – Thực tiễn và những vấn đề đặt ra tại TP Hồ Chí Minh”.
Các ý kiến tại hội thảo tập trung làm rõ yêu cầu đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, đồng thời đề xuất giải pháp nhằm phát huy nguồn lực, phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng con người TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
Biến văn hóa thành nguồn lực phát triển
TS Phạm Ngọc Lợi – Phó Giám đốc Học viện Cán bộ TP Hồ Chí Minh – cho rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW đã thể hiện bước phát triển mới trong tư duy về văn hóa: từ nền tảng tinh thần trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực quan trọng của phát triển. Với TP Hồ Chí Minh, nhận thức đó cần được chuyển hóa thành phương thức phát triển. Văn hóa không thể chỉ là lĩnh vực cần đầu tư, hỗ trợ và quản lý mà phải được nhìn nhận như một nguồn lực tạo ra giá trị, cấu thành năng lực cạnh tranh và góp phần kiến tạo chất lượng đô thị. “Thành phố phát triển đến đâu thì văn hóa phải hiện diện đến đó. Kinh tế càng phát triển thì yêu cầu về văn hóa sẽ càng cao”, TS Phạm Ngọc Lợi nhấn mạnh.
Theo ông. TP Hồ Chí Minh đang sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, nhưng để tạo ra giá trị mới cần có cơ chế tổ chức, kết nối và khơi thông phù hợp. Công nghệ và chuyển đổi số cũng cần được ứng dụng mạnh mẽ trong bảo tồn, khai thác di sản.
Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh – Phạm Phương Thảo – nhận định, hệ thống thiết chế văn hóa của một siêu đô thị như TP Hồ Chí Minh vẫn còn khiêm tốn. Thành phố cần tập trung nguồn lực cho những công trình trọng điểm như nhà hát đa năng, phim trường, rạp chiếu phim, bảo tàng, thư viện và mở rộng hệ thống nhà thiếu nhi.
Điện ảnh, âm nhạc, sân khấu, thời trang, xuất bản là những lĩnh vực TP Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế. Bà đề xuất xây dựng các chương trình nghệ thuật đỉnh cao, show diễn thực cảnh quy mô lớn tái hiện lịch sử, văn hóa vùng đất hơn 300 năm. “Không gian ven sông Sài Gòn, khu vực bến Bạch Đằng có thể trở thành những sân khấu ngoài trời độc đáo, vừa phục vụ người dân vừa quảng bá hình ảnh thành phố với quốc tế”.
Lấy con người làm trung tâm
Theo PGS.TS Trương Thị Hiền – nguyên Giám đốc Học viện Cán bộ TP Hồ Chí Minh – tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm cùng chất hào sảng, nhân ái, nghĩa tình đã tạo nên sức hút riêng của TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, kinh tế thị trường và toàn cầu hóa đang đặt ra những thách thức mới đối với việc gìn giữ hệ giá trị xã hội. Chính vì vậy trong giai đoạn phát triển mới, văn hóa cần được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội.
Bà cũng đề nghị thành phố cần phải nâng cao “sức đề kháng” về văn hóa cho thế hệ trẻ trước những luồng thông tin xấu, độc trên không gian mạng. “Với nền tảng năng động sẵn có, cùng một hành lang phát triển thuận lợi, TP Hồ Chí Minh hoàn toàn có cơ sở để hướng tới vị thế trung tâm sáng tạo văn hóa của khu vực Đông Nam Á”, PGS.TS Trương Thị Hiền nhận định.
Để văn hóa thực sự phát huy sức mạnh, TS Phạm Ngọc Lợi đề cập đến việc thiết lập một hệ sinh thái văn hóa phù hợp với chuẩn mực đô thị toàn cầu. Mô hình này vận hành dựa trên cơ chế: Nhà nước kiến tạo thể chế; doanh nghiệp đầu tư và đồng hành; nhà khoa học cung cấp luận cứ; văn nghệ sĩ sáng tạo giá trị; cộng đồng tham gia gìn giữ, lan tỏa. Đặc biệt, cần lấy việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh làm trụ cột, trung tâm của mọi hoạt động.
Tiếp nối ý kiến trên PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân, đại diện Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP Hồ Chí Minh (C4IR), lưu ý đến quyền sở hữu trí tuệ trên không gian số. Theo ông bản quyền thiếu minh bạch sẽ khiến doanh nghiệp e ngại đầu tư và đội ngũ sáng tạo không yên tâm cống hiến. “Thành phố cần xây dựng cơ chế giám sát, minh bạch hóa các nền tảng số; nghiên cứu thành lập Liên minh Bảo vệ Bản quyền số TP Hồ Chí Minh. Liên minh này sẽ kết nối các hội, hiệp hội trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tin học, điện ảnh, âm nhạc, xuất bản và nội dung số; xây dựng cơ sở dữ liệu bản quyền dùng chung” – PGS.TS Vương Đức Hoàng Quân đề xuất.
Mảnh ghép quyết định để vận hành toàn bộ guồng máy này theo ThS Đặng Văn Lợi – Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo Học viện Cán bộ TP Hồ Chí Minh – chính là chuẩn mực văn hóa lãnh đạo và quản lý. Đội ngũ cán bộ giữ cương vị càng cao càng phải nêu gương bằng hành động cụ thể, thể hiện bản lĩnh dám nghĩ dám làm và mang lại kết quả thực chất, đáp ứng kỳ vọng của một đô thị đặc biệt đang vươn tầm quốc tế. “TP Hồ Chí Minh không chỉ cần một nền kinh tế mạnh hơn, một đô thị hiện đại hơn, mà còn cần một nền văn hóa đủ mạnh để nâng đỡ sự phát triển ấy. Thành phố cần những con người đủ bản lĩnh và cần những giá trị đủ bền vững để dẫn đường cho sự phát triển đó”.
Ngọc Anh